CHÀO MỪNG QUÝ VỊ VÀ CÁC BẠN ĐẾN VỚI WEBSITE BAN THI ĐUA KHEN THƯỞNG TỈNH THÁI BÌNH                                                                                         ĐỒNG THUẬN CAO - THI ĐUA GIỎI - VỀ ĐÍCH SỚM
Tin mới cập nhật
Triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp để phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu, phương hướng đề ra
Phát biểu của đồng chí Đặng Trọng Thăng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tại Kỳ họp thứ tám, HĐND tỉnh, khóa XVI

 
 
Số lượt truy cập:
 

Văn hóa - Giải trí
Miền đất giàu văn hóa truyền thống

Cập nhật: 11/03/2015

    Không chỉ có truyền thống cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, Thái Bình còn chứa đựng cả một đời sống sinh hoạt văn hóa truyền thống vừa mang những nét đặc trưng văn hóa tiêu biểu của cư dân đồng bằng sông Hồng, vừa có sắc thái riêng do tác động sâu sắc của đặc điểm hình thành đất đai, dân cư. Đó là sắc thái văn hóa vùng chiêm trũng hạ lưu sông Hồng vừa đa dạng, vừa cởi mở, phóng khoáng.
Đình Thuận An (xã Việt Thuận, huyện Vũ Thư) - cơ sở hoạt động của đồng chí Hồ Sĩ Đào nghị viện dân biểu Bắc Kỳ do Đảng giới thiệu năm 1937. (Ảnh tư liệu tại Bảo tàng tỉnh)

 

Biểu hiện văn hóa này trước hết đã được hội tụ sâu sắc qua các sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, tín ngưỡng tôn giáo mà sự phản ánh rõ nét nhất là các hội lễ, hội làng có sức cuốn hút sự tham gia đông đảo của các cộng đồng người trong mỗi làng xã của Thái Bình. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ thì Thái Bình hiện cón hơn 1.400 công trình kiến trúc cổ đủ loại lớn nhỏ khác nhau như đình, đền, chùa, miếu, điện, phủ, từ đường… Do thời gian và chiến tranh giặc dã, mặc dù trong số đó đã mất mát, thiếu vắng song số còn lại cũng phần nào minh chứng được những di sản nghệ thuật kiến trúc đồ sộ đáng tự hào, có một không hai trên cả nước điển hình như di tích chùa Keo (Vũ Thư), đình An Cố (Thái Thụy), chùa Ký Con (Đông Hưng), đình Duyên Lãng (Hưng Hà)…

 

Chưa kể đến sinh hoạt dòng họ quanh các ngôi từ đường, trước đây có thể nói Thái Bình có bao nhiêu làng xây dựng đình, đền, chùa thì cũng có bấy nhiêu hội lễ, hội làng với nhiều nghi thức, nội dung, phạm vi khác nhau. Theo các cuốn lịch sử, trước Cách mạng Tháng Tám, Thái Bình có hơn 800 làng. Hầu như không làng nào không có đình làng với các ngày vào đám, hội làng để tế lễ thành hoàng nhân các ngày sinh, ngày hóa. Đến nay, sau một thời gian quên lãng, đã có hơn 100 hội làng truyền thống được khôi phục. Qua khảo sát, lễ hội Thái Bình phong phú nhưng nội dung tập trung phản ánh cơ bản việc tôn vinh những anh hùng dân tộc, những người có công với dân, với nước, tái hiện cuộc sống nông nghiệp, tín ngưỡng và cuối cùng là thi tài, giải trí… Nhiều lễ hội có nội dung vô cùng đặc sắc như hội chùa Keo có trò bơi chải cạn, thổi cơm thi, bắt vịt; hội làng Quang Lung (Thụy Hải, Thái Thụy) có tổ chức múa “ông Đùng, bà Đà”, hội đền Hét (Thái Thượng, Thái Thụy) có trò thi vật cầu; hội Sáo Đền (Song An, Vũ Thư) thi thả diều… Đặc biệt, hội làng tại Thái Bình còn là nơi tồn tại, củng cố và lưu giữ rất nhiều hình thức diễn xướng văn nghệ dân gian và múa hát dân gian độc đáo, đậm đà sắc thái của cư dân nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng Bắc Bộ như múa giáo cờ, giáo quạt ở hội làng Thượng Liệt (Đông Tân, Đông Hưng), múa Bát dật và múa Kéo chữ (hội làng An Khê, Quỳnh Phụ), múa Dội chai ở Phương Trạch (Tiền Hải)… Đáng quan tâm nhất là nghệ thuật hát chèo với chiếu chèo sân đình được sử dụng ở hầu hết các hội làng xưa ở Thái Bình. Ngoài những tích trò dân gian, những vở chèo truyền thống, việc biểu diễn chèo còn phục vụ tích cực cho việc hát thờ, hát cửa đình của nhiều hội làng. Nghệ thuật chèo đã trở thành một sinh hoạt văn nghệ hấp dẫn, gắn bó máu thịt với nhu cầu tinh thần của hầu hết các làng xã ở Thái Bình. “Chẳng thèm ăn chả ăn nem/ Thèm mo cơm tẻ, thèm xem hát chèo”. Qua thống kê, trước năm 1945, Thái Bình vẫn còn hơn 50 gánh chèo thường có mặt đua tài ở các hội làng, trong đó phải kể đến 3 gánh chèo nổi tiếng cả nước như chèo Khuốc (Đông Hưng), chèo Hà Xá (Hưng Hà), chèo Sáo Đền (Vũ Thư). Sự tồn tại, phát triển lâu đời của các gánh chèo là nguyên nhân để Thái Bình được coi là “cái nôi chèo” ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Cùng với hát chèo, múa rối nước, một loại hình sân khấu độc đáo, con đẻ của vùng sông nước cũng xuất hiện, phát triển ở 7 phường hội cổ truyền trên địa bàn tỉnh. Bằng sức cuốn hút của mình, hội làng là môi trường văn hóa trực tiếp, quan trọng để tiềm năng văn hóa văn nghệ dân gian của các làng xã được lưu giữ, phát triển bất chấp sự biến đổi không ngừng của thời gian. Ngược lại, nghệ thuật dân gian cùng các trò chơi, trò diễn đã làm nên những nét riêng, có sức hấp dẫn mãnh liệt, đậm đà bản sắc truyền thống cho hội làng, hội lễ của Thái Bình. Sản sinh từ miền đất giàu bản lĩnh, ý chí, trưởng thành đắm mình trong môi trường nhiều chất văn hóa lành mạnh, tiếp thu có sáng tạo truyền thống của ông cha, con người Thái Bình qua nhiều thế hệ đã kịp trau dồi hiểu biết, hòa nhập và vươn tới đỉnh cao của tri thức đương thời, đóng góp cho đất nước không ít nhân tài trên nhiều lĩnh vực hoạt động.

 

Mặc dù là một vùng đất hẻo lánh, nằm xa các trung tâm văn hóa cổ, bốn bề sông nước bao bọc, song trên mảnh đất Thái Bình sớm thể hiện tinh thần hiếu học, ham hiểu biết. Ngay dưới thời Lý (thế kỷ XI), nhiều vị quốc sư nổi tiếng uyên thâm đã về mở trường dạy học, xây dựng nên một trung tâm Phật giáo ở đất Thái Bình. Chỉ riêng thời Nguyễn hơn 100 năm tồn tại các khoa thi Nho giáo, Thái Bình đã có 15 người đỗ đại khoa và gần 200 người đỗ cử nhân. Trải qua 844 năm dưới chế độ khoa cử của các triều đại phong kiến (1075 - 1919), trong tổng số 2.898 trí thức đại khoa của Việt Nam thì Thái Bình chiếm tới 111 vị. Tiêu biểu cho đội ngũ nho sĩ, trí thức của Thái Bình là tri thức uyên bác, bản lĩnh văn hóa trác việt của Nhà bác học Lê Quý Đôn. Đời nối đời, tinh thần hiếu học trên mảnh đất trẻ nơi đầu sóng ngọn gió vẫn được các thế hệ tiếp bước cho đến ngày hôm nay. Niềm tự hào sâu sắc về lớp lớp nhân tài, về những danh nhân quê hương cùng những thành tố văn hóa đượm chất truyền thống, kết tụ lâu đời nơi làng xã là mối dây tình cảm tha thiết thắt chặt con người Thái Bình với quê hương. Nó không ngừng được củng cố, bồi đắp, trở thành ý chí, sức mạnh quật cường của cộng đồng cư dân đang quần tụ trên đất Thái Bình trong các cuộc đấu tranh nhằm mở mang, xây dựng cũng như bảo vệ, giữ gìn trọn vẹn những thành quả mà ông cha từ thuở khai thiên lập ấp đã tạo dựng lên.

 

(Tổng hợp từ “Địa chí Thái Bình” và “Lịch sử Đảng bộ Thái Bình”)

Văn hóa truyền thống của Thái Bình là sự hỗn dung sắc thái văn hóa của nhiều vùng miền của đất nước Việt Nam và đã được Thái Bình hóa trong điều kiện môi sinh của một vùng đồng bằng sông nước với cư dân sinh sống chủ yếu bằng cấy lúa nước, đánh bắt thủy hải sản, các ngành nghề thủ công, làm muối. Nét điển hình của văn hóa làng xã Thái Bình là một vùng kinh tế nông nghiệp đã sớm phát triển trong hoàn cảnh đất chật người đông, đó là một trong những tiền đề tạo cho vùng đất này trở thành một vùng dân gian phong phú, đa dạng mà lễ hội truyền thống đã có và hiện còn ở Thái Bình đáng được xem là tiêu biểu về số lượng, đa dạng về loại hình.

 

(Ông Nguyễn Thanh, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin)

Tuy không ở gần những đô thị lớn của cả nước nhưng người Thái Bình vẫn có sự giao lưu văn hóa khá rộng, chủ yếu qua các cuộc khẩn hoang ở ngay nội địa tỉnh và nhiều vùng khác từ nhiều thế kỷ trước đến nay. Những bước phát triển về nông nghiệp, ngư nghiệp, sự hình thành và phát triển các làng nghề thủ công nổi tiếng, sự giao lưu về thương mại đường dài qua đường biển, đường sông đã khiến người Thái Bình có mặt ở hầu hết các miền trong nước, từ làng bản miền núi đến những thành thị lớn ở miền xuôi. Việc tiếp xúc và chung sống với đồng bào ở nhiều tỉnh khác cũng là một trong những điều kiện tạo cho người Thái Bình có tinh nhạy, dễ hấp thụ cái hay, cái mới ở nhiều lĩnh vực đời sống...

 

(Ông Phạm Đức Duật, nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh)


Tác giả : Theo Thai binh.com
 
Bản quyền thuộc BAN THI ĐUA KHEN THƯỞNG TỈNH THÁI BÌNH
Địa chỉ : Số 08- Phố Lê Lợi - TP. Thái Bình, Thái Bình. Điện thoại : 0227.3834.292, Fax: 0227.3834.292 Email